fbpx
Spor ve Çocuk Gelişimi

Spor ve Çocuk Gelişimi

“Sporun Çocuklarda Kas ve Zihinsel Gelişimi İçin Önemi”

İnsan vücudu hareket etmek üzere tasarlanmıştır. Durağan bir hayat, insanoğlunun yaratılış amacına aykırıdır. Hareket etme, vücut organlarının sağlıklı büyümesini, gelişmesini, bedenin sağlıklı ve fit kalmasını sağlamaktadır. İnsanlar, bebeklik ve çocukluk döneminde hareket ederek dünya ile temas kurarlar, iletişime geçerler ve dünyayı tanımaya çalışırlar.

Çocukluk, bebeklikten sonra gelişim sürecinin en hızlı yaşandığı dönemdir. Bu süreçte edinilen kazanımlar, bireylerin ileriki yaşlarda sergileyecekleri tutum ve davranışların temelini oluşturmaktadır. Özellikle zihinsel, bilişsel ve ruhsal gelişmeler bu dönemde yoğunluk kazanmaktadır. Hareket etme bu süreci destekleyen, sağlıklı bir büyümeyi ve bedensel gelişimi doğrudan etkileyen unsurların başında gelmektedir. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler ise bireylerin daha hareketsiz bir yaşamı tercih etmelerine neden olmuş ve bu hareketsiz yeni yaşam tarzı çocukları da etkilemiştir. Oysa çocuklar hareket etmek üzere tasarlanmış ve bundan mutluluk duymaktadırlar. Bu çalışmada, fiziksel aktivite ve sporun çocuk gelişimindeki etkisi incelenmiştir. Yapılan araştırmalar, fiziksel aktivite ile sporun çocukların özgüven kazanmalarına, bedenlerini tanımalarına, sosyalleşmelerine,  sağlıklı büyümelerine ve gelişmelerine değerli katkılar sunduğunu ortaya çıkarmıştır.

Fiziksel aktivitenin çocukların bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişimi açısından birçok faydasının olduğu bilinmektedir. Spor ve fiziksel aktivite, sağlıklı bir yaşam tarzının temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle çocuklar, mümkün olabildiğince erken yaşlarda spora yönlendirilmeli ve sporu alışkanlık haline getirmeleri sağlanmalıdır. Hareket etme ince ve kaba motor becerilerini geliştirmekte, kaslar arası koordinasyonu sağlamakta, tepki-reaksiyon becerilerini artırmaktadır. Temel ne kadar geniş ve sağlam oluşturulmuş ise, yeni motor beceriler daha hızlı öğrenebilinmektedir.

Fiziksel aktivitenin motor gelişim üzerinde ayrıca aşağıdaki etkileri bulunmaktadır. Temel motor becerilerin (dayanıklılık, güç, kondisyon, hız, esneklik) gelişmesi için ön şarttır. Hareket güvenliğini artırır, kazaları önlemeye yardımcı olur. Algıda seçiciliği ve hareketin koordinasyonunu teşvik eder. Beden ve hareket deneyimlerini aktarır. Egzersiz, iyi bir ruh hali ve bireylerin kendilerini iyi hissetmelerini sağlamaktadır. Ruh hali ve duyarlılık, hareketin boyutuyla orantılı olarak gelişim gösterir. Ayrıca hareket etme, çocukların fiziksel güçlerini doğru bir şekilde değerlendirmelerine yol açar. Örneğin çocuklar rekabet ortamında kendilerini başka çocuklar ile kıyaslarlar. Kazanırsa özgüvenleri güçlenir, kaybetmesi durumunda ebeveynlerinin ve eğitmenlerinin yardımı ve sağlayacakları motivasyon ve teşvik etme ile vazgeçmemesine, tekrar denemesine yardımcı olunarak özgüven duygusunun gelişmesine yardımcı olunabilir.

Fiziksel aktivitenin psikososyal gelişim üzerindeki etkileri

Sevinç gibi duygulara aracılık eder, başarı ve başarısızlıkla başa çıkmayı öğretir. Kişiliğin gelişimini (kendine güven, özgüven, atılganlık vb.) destekler. Stresi azaltmaya yardımcı olur. Dikkat ve konsantrasyonu artırır. Bu durum zihinsel performansı ve öğrenme yeteneğini artırabilir. Sosyal becerilerin (adalet, dayanışma, hoşgörü, düşünce, çatışma ve uzlaşma, yardımseverlik vb.) gelişimini destekler.

Bu çalışmada fiziksel aktivite ve sporun çocuk gelişimi üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Ebeveynler, çocukların fiziksel aktivite ve hareket etme davranışları üzerinde büyük bir etkiye sahiptirler. Ebeveynler, çocuklara hareket etme konusunda örnek olmalı, onları teşvik etmeli, onlarla birlikte fiziksel aktivite ve spor yapılmalılar.

Çocuklarla parklarda veya açık alanlarda futbol, basketbol oynanmalı, mümkünse doğada yürüyüşe çıkıp, dünyaya dokunmaları sağlanmalıdır.Çocukların spor yaparak eğlenmesi ve mutluluk duyması amaçlanmalıdır. Çocukların yaşam tarzlarına mümkün olabildiğince spor entegre edilmelidir. Sporu, erken yaşlarda alışkanlık haline getirerek, bir yaşam felsefesi olarak algılamaları sağlanmalıdır. Günümüz çocukları zamanlarının büyük bir bölümünü cep telefonu ile oynayarak, televizyon veya bilgisayar karşısında oturarak, sosyal medya ve internet ortamlarında çok fazla bulunarak geçirmekteler ve neticesinde çok az hareket etmektedirler. Buradaki sebep sonuç ilişkisi bazen tersine işlemekte ve birbirini tetikleyerek yeni olumsuz alışkanlıkların edinilmesini sağlamaktadır. Bu durum ancak sportif ortam ve aktivitelerin cazip ve eğlendirici olması ile bertaraf edilebilecektir.

Yazar: Emre Çavuş – Beden Eğitim ve Spor Öğretmeni

 

KAYNAKÇA

Bulut, S. (2013). Sağlıkta sosyal bir belirleyici; fiziksel aktivite. Türk Hij Den Biyol Dergisi, 70(4), s.205-14.

Orhan, R., Ayan, S. (2018). Psiko-Motor ve Gelişim Kuramları Açısından Spor Pedagojisi.

Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2(8). 523-540.

Çiğdem, Y. (2019). Çocuk Gelişimi ve Spor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı.