fbpx
Aile İçi İletişim

Aile İçi İletişim

İlk deneyimlerin kazanıldığı, tutum ve davranışların şekillenmeye başladığı ortam olarak aile, bireylerin toplumlaşmasında büyük öneme sahiptir. Çocuğumuzun içine doğduğu, büyüdüğü ortam; çevresindeki kişilerle kurduğu ilişkileri, gelişimini ve geçirdiği yaşantıları çeşitli yönlerden etkilemektedir.

Kişilik gelişiminin büyük ölçüde biçimlendiği çocukluk yıllarında anne babaların çocuklarına karşı tutumları önem kazanmaktadır. Bu noktada aile içi destekleyici iletişim, sosyalleşmenin gelişimini ve çocukların pozitif kimlik kazanmasını sağlayan önemli bir faktördür. Çocuğun duygu ve düşüncelerini rahat ifade edebilen, kendini denetleyen, girişimci, ekip içerisinde uyumlu olabilen bir birey olması, aile içinde kuracağı sağlıklı iletişime bağlıdır. Aile içi iletişimde rol-model olmak oldukça önemlidir. Çocukların başkalarını gözlemleyerek ve onların yaptıklarını yaparak davranış biçimi oluşturdukları bilinmektedir. Çocukların olumlu davranışları kazanabilmeleri için sağlıklı davranış biçimlerini gözlemlemeye ihtiyaçları vardır. Aile içi iletişimi iyi olan ve gereksinimleri doğru şekilde karşılanan çocukların problem çözme becerileri ve akademik başarıları yüksek, sosyal kaygı düzeyleri düşük olmaktadır.

 

Ailede Güçlü İletişim Ortamı Oluşturma

Aile içinde nitelikli birlikteliği sağlamak için aynı fiziki mekanı paylaşıyor olmak yeterli değildir. Çocuklarımızla kuracağımız etkin bir iletişime de ihtiyaç vardır. Bunun sağlanabilmesi için de empati, biz bilinci, değer verme, etkin dinleme, saygı, güven, sorumluluk, yakınlık, dayanışma vb. kavramlardan bahsedebiliriz.

  • Empati: Kişinin karşısındaki insanı anladığını ve onu önemsediğini göstermesini sağlar. Çocuklarımızla iletişim kurarken onları yargılayan ifadelerden kaçınmalıyız. Bizlere aktardıkları durumla ilgili onların duygularını paylaştığımızı ifade etmeliyiz.
  • Biz Bilinci: Ailede “ben olma” ile “biz olma” arasındaki dengenin korunması gerekmektedir. Bunun için çocuğumuz aile içinde hem kendi kararlarını verebilmeli hem de üstlenmesi gereken sorumlulukları yerine getirebilmelidir.
  • Değer Verme: Birey önemsendiği ve değerli kabul edildiği ortamlarda bulunmaktan haz duymakta, bu tür ortamlarda mutlu olmaktadır. Aile içinde çocuğumuza kendini ifade etme, karar alma gibi imkanlar sağlayarak değerli olduğunu hissettirmeliyiz. Çocuklarımızı hiçbir durumda başkalarıyla kıyaslamamalıyız. Böyle bir durumda çocuğumuz değersiz ve önemsiz hissedebilir.
  • Karşılıklı Paylaşım: Çocuklarımızla kurduğumuz paylaşım tek taraflı kaldığı müddetçe sağlıklı iletişim kurmamız zorlaşmaktadır. Çocuğumuzdan okulda geçirdiği bir günü paylaşmasını beklediğimiz gibi bizlerde işte geçirdiğimiz bir günü çocuklarımızla paylaşmalıyız.
  • Etkin Dinleme: Aile içi iletişimde çocuklarla ebeveynler arasında yaşanan birçok iletişim engelinin dinleme becerisindeki kusurlardan kaynaklandığı söylenebilir. Etkin dinleme için göz teması kurulmalı, konuşan kişinin sözünü kesmeyerek yargılayıcı ya da sorgulayıcı olmadan sorular sormalı ve beden dilimizle de söylenenleri dinlediğimizi hissettirmeliyiz.

Çocuğunuzla iletişim kurarken sorulan soruları mutlaka cevaplandırmalı, sürekli öğüt vermekten ziyade ilgiyle dinlemeli ve çözüm önerileri getirmeliyiz. Her iletişimde olduğu gibi çocuğumuzla da iletişim kurarken sen diliyle değil, ben diliyle konuşmalıyız; ‘Yüksek sesle konuşma!’ yerine ‘Yüksek sesle konuşman beni üzüyor/rahatsız ediyor.’ demeliyiz. Yapılan basit hataları büyütmeyerek olumlu davranışlara odaklanmalı ve gerekli düzeyde övgüde bulunmalıyız. Olumlu davranışa odaklanmak, olumsuz davranışların azalmasını ve olumlu davranışların devamlılığını sağlamaktadır. Çocuklarımız etkili bir iletişimin gerçekleştiği aile ortamında işbirliği, yardımlaşma, paylaşma gibi davranışları kazanmakta ve özgün düşüncelerini ifade edebildikleri bağımsız bir kişilik geliştirmektedirler.

Yazar: Bahar BERK – Psikolojik Danışman ve Rehberlik Öğretmeni

Kaynakça

SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi SDU Faculty of Arts and Sciences Sosyal Bilimler Dergisi Journal of Social Sciences Nisan 2013, Sayı:28

FİŞEK, O.G., Sükan, Z. 1993. “Çocuğunuz ve Siz”. Milli Eğitim Yayınları. İstanbul.